Kort antwoord: De geur zit vooral in huidvet dat in stof trekt. Was kleding en beddengoed zo warm als het waslabel toestaat, gebruik voor witte en lichte was een wasmiddel met zuurstofbleek, sla de wasverzachter over en laat alles goed drogen. Bank, matras en gordijnen pak je aan met stofzuigen, zuiveringszout, wassen volgens het label en vooral veel frisse lucht.
Je kent het misschien van het huis van een ouder familielid: een zoetige, wat vettige of muffe lucht die in de kleren, de bank en de gordijnen lijkt te hangen. Daar is niets vreemds aan, en het betekent niet dat iemand zich niet wast. Met een paar aanpassingen in de was en het huishouden krijg je het meestal flink frisser.
Waarom de geur in stof blijft hangen
Met het ouder worden verandert het vet op je huid. Onderzoekers van de Japanse cosmeticafabrikant Shiseido vonden de geurstof 2-nonenal alleen bij proefpersonen van 40 jaar en ouder. Volgens hun onderzoek ontstaat die stof als bepaalde vetzuren in het huidvet oxideren (Haze e.a., 2001, Journal of Investigative Dermatology). Meer daarover lees je in wat is nonenal.
Huidvet is vettig en spoelt op een lage temperatuur niet altijd goed uit. Het trekt in kragen, kussenslopen, lakens en de armleuningen van een stoel. Shiseido wijst er in een toelichting uit 2014 ook op dat jassen en truien minder vaak gewassen worden, waardoor de geur zich daar ophoopt, vooral in de winter. Over de oorzaken in het algemeen lees je meer in ons artikel over oude mensen geur.
Kleding: zo was je de geur eruit
Kies de warmste temperatuur die mag
De Consumentenbond adviseert om kleding met zweetluchtjes zo warm mogelijk te wassen, volgens het waslabel. Katoenen ondergoed, hemden en lakens kunnen vaak op 60 graden. Wol, zijde en fijne stoffen niet: volg altijd het label.
Gebruik een wasmiddel met zuurstofbleek
In de meeste waspoeders voor witte was zit zuurstofbleek. Volgens de Consumentenbond helpt dat tegen lastige vlekken en om de was hygiënisch schoon te krijgen. Bontwasmiddelen bevatten het niet, en bij gekleurde was kan zuurstofbleek de kleuren op den duur valer maken.
- Witte en lichte was: een witwaspoeder met zuurstofbleek is genoeg.
- Gekleurde was: er bestaat losse zuurstofbleek (natriumpercarbonaat) die op de verpakking als kleurveilig wordt aangeduid. Test eerst op een onopvallende plek.
- Inweken: bij hardnekkige geur kun je kleding een paar uur laten weken in lauw water met zuurstofbleek, volgens de verpakking. Niet doen bij wol en zijde.
Niet te veel wasmiddel, wel extra spoelen
Meer wasmiddel maakt de was niet schoner. Volgens de Consumentenbond kan te veel wasmiddel zelfs vetaanslag in de machine geven, waardoor die gaat stinken. Doseer volgens de verpakking en zet bij twijfel de optie extra spoelen aan.
Sla de wasverzachter over
Wasverzachter maakt stof zachter, maar haalt geen vet weg. De Consumentenbond meldt dat stof door wasverzachter tot 30 procent minder vocht opneemt, en dat de geur van de meeste wasverzachters binnen tien dagen verdwenen is. Milieu Centraal zegt dat wasverzachter geen hygiënische functie heeft. Een geurtje erover is dus geen oplossing.
Azijn of soda?
Een scheutje azijn in het wasverzachterbakje maakt de was zachter. De Consumentenbond noemt het als alternatief voor wasverzachter. Vet lost azijn niet goed op. Daarvoor werkt soda (natriumcarbonaat) beter: dat is basisch en helpt vet los te weken. Gebruik soda als wasversterker volgens de verpakking, en niet bij wol of zijde.
- Gebruik azijn en soda niet in dezelfde wasbeurt; ze heffen elkaar op.
- Meng azijn nooit met chloorbleekmiddel. Daarbij komt giftig chloorgas vrij.
- Kijk in de handleiding van je wasmachine of azijn is toegestaan.
Drogen en opbergen
Haal de was direct uit de machine als het programma klaar is, en droog hem buiten of in een goed geventileerde ruimte. Strijken helpt volgens de Consumentenbond ook. Berg alleen kurkdroge kleding op, en hang gedragen kleren niet terug tussen de schone.
Beddengoed en kussens
In bed zit je huid urenlang tegen de stof. Daarom zit de geur vaak juist in kussenslopen en lakens.
- Verschoon kussenslopen een à twee keer per week en lakens wekelijks.
- Was beddengoed op 60 graden als het label dat toestaat, met een wasmiddel met zuurstofbleek.
- Veel hoofdkussens mogen in de wasmachine. Kijk op het label en laat ze daarna helemaal droogdrogen.
- Hang het dekbed geregeld buiten of laat het luchten bij een open raam.
- Een wasbare matrasbeschermer vangt veel huidvet op en is makkelijker te wassen dan een matras.
Bank, matras en gordijnen
Wat niet in de wasmachine past, vraagt wat meer geduld. Zuiveringszout (baking soda) is daarbij handig: het is goedkoop en neemt geur op. Test alles eerst op een onopvallende plek.
| Wat | Wat je kunt doen | Let op |
|---|---|---|
| Stoffen bank | Stofzuigen, zuiveringszout dun uitstrooien, een nacht laten liggen en weer opzuigen. Afneembare hoezen wassen volgens het label. | Armleuningen en hoofdsteunen zijn vaak het vetst. Dep ze met lauw sop en een zachte doek. |
| Leren bank | Afnemen met een vochtige doek en een leerreiniger. | Geen zuiveringszout of azijn op leer. Volg het advies van de fabrikant. |
| Matras | Stofzuigen, zuiveringszout erop, na een paar uur opzuigen. Elke ochtend het dekbed terugslaan zodat het matras kan luchten. | Draai of keer het matras als dat kan. Een wasbare hoes helpt. |
| Gordijnen | Wassen of laten reinigen volgens het label. Tussendoor stofzuigen met een borstelmondstuk. | Laat ze helemaal drogen voordat je ze ophangt. |
| Kledingkast | Leeghalen, afnemen met een sopje van soda of milde zeep, goed laten drogen. | Laat de deuren een dag openstaan voordat je alles terughangt. |
Luchten en ventileren
Frisse lucht is misschien wel de belangrijkste stap. Milieu Centraal maakt een handig onderscheid. Ventileren betekent dat je voortdurend schone lucht binnenlaat en vuile lucht afvoert, bijvoorbeeld met open roosters. Luchten is kort ramen en deuren tegenover elkaar openzetten.
- Laat ventilatieroosters dag en nacht open.
- Lucht de slaapkamer elke ochtend, met het bed open.
- Geurkaarsen en luchtverfrissers maskeren de geur alleen. Ze halen het vet niet weg.
Als je voor een ouder familielid zorgt
Het onderwerp is gevoelig. Begin liever met praktische hulp, zoals samen de was doen of de slaapkamer luchten, dan met een opmerking over de geur. Draai ook eens per maand een wasprogramma van 60 graden of heter om de wasmachine zelf schoon te houden, zoals de Consumentenbond aanraadt. Verandert iemands lichaamsgeur plotseling of sterk? Dan is het verstandig om de huisarts te bellen. Een vaste routine voor de huid zelf lees je in kaki zeep gebruiken, maar gewone, regelmatige verzorging is net zo belangrijk.
Veelgestelde vragen
Op hoeveel graden was ik kleding tegen oude mensen geur?
Zo warm als het waslabel toestaat. Katoen kan vaak op 60 graden. Voor stoffen die alleen koud of op 30 graden mogen, helpen inweken met zuurstofbleek (als de stof dat verdraagt) en een extra spoelbeurt.
Helpt wasverzachter tegen de geur?
Nee. Wasverzachter legt er hooguit een geurtje overheen, en stof neemt er minder vocht door op. Je kunt het beter weglaten.
Kan ik zuurstofbleek bij gekleurde was gebruiken?
Witwaspoeder met zuurstofbleek kan kleuren op den duur valer maken. Voor gekleurde was zijn er losse zuurstofbleekproducten die als kleurveilig worden verkocht. Test eerst op een onopvallende plek.
Hoe krijg ik de geur uit een matras?
Stofzuig het matras, strooi er zuiveringszout over en zuig dat na een paar uur weer op. Laat het matras elke dag luchten en gebruik een wasbare matrasbeschermer.
Waarom ruikt mijn was nog steeds na het wassen?
Vaak door te veel wasmiddel, een vieze machine of was die te lang nat blijft liggen. Doseer minder, draai maandelijks een heet programma en haal de was meteen uit de machine.